آموزش گام بهگام قدرشناسی به کودکان

روحیه همکاری

یکی از بهترین روشهای آشنا کردن کودکان با واژه قدرشناسی، باور کردن روحیه همکاری و مشارکت در آنهاست.

مثلا، اگر کودک در کارهای خانه یا آشپزی مشارکت کند، این تجربه موجب میشود قدر زحمات شما را بیشتر بداند، اما بسیاری از والدین به خاطر علاقه بسیار زیادی که به فرزندانشان دارند

از واگذار کردن مسئولیت به آنها خود خودداری میکنند که چنین روشی موجب پرورش نادرست شخصیت آنها میشود.

والدین باید توجه داشته باشند که پاداش دریافتی فرزندشان باید متناسب با عملکرد و ارزش رفتار او باشد.

زیرا اگر این تناسب رعایت نشود ممکن است او تشویقهای کمهزینه را کافی نداند و در مقابل تشویقهایی که آنها را اندک میشمارد، ناسپاسی کند.

تشویق غیرکلامی

وقتی کودک خردسال ما میز غذا را میچیند و افراد خانواده برای صرف غذا دور میز مینشینند، بهتر است به جای بیتوجهی او را در آغوش گرفته، ببوسیم و بگوییم «متشکرم»، زیرا گاهی اوقات حتی در آغوش کشیدن کودک و بوسیدن او نیز میتواند روشی برای نشان دادن قدرشناسی ما باشد.

قدردانی از کارهای کودک نباید فقط به صورت کلامی باشد، گاهی لازم است به صورت غیرکلامی مثل خرید یک هدیه یا دریافت یک جایزه باشد.

مثلا مادر میتواند به کودک بگوید اگر اتاقت را بعد از بازی مرتب کنی، میتوانی کارتون مورد علاقهات را ببینی یا بستنی بخوری.

به این ترتیب یک رفتار منوط به انجام یک رفتار دیگر میشود، از طرفی شرایط تشکر از کودک و تحسین او بسیار مهم است.

برای مثال، تشویق در جمع میتواند تاثیر دوچندانی داشته باشد به شرطی که در حضور خواهر و برادرش نباشد.

همچنین اشاره به رفتار و گفتارهای مثبت دیگران هم به او یاد میدهد در کارهای دیگران دقت کند و از آنها یاد بگیرد.

این نکته مهم است، خوب است که بچهها تلاش والدین را برای برآورده کردن نیازهایشان ببینند تا قدردان آنها باشند، زیرا بچههای امروزه بدون تلاش، آنچه را میخواهند به دست میآورند.

در این صورت، این قبیل کودکان وقتی بزرگ میشوند، توقع دارند هر آنچه را میخواهند بدون زحمت به دست آورند و این نگرش آنان را قدرناشناس بار میآورد.

بنابراین از زمانی که کودک توانست با دیگران ارتباط کلامی برقرار کند ما به عنوان پدر و مادری مسئول وظیفه داریم او را با واژه زیبای قدرشناسی آشنا کنیم.

در حقیقت کودک باید از همین دوران قدرشناس کارهایی که دیگران بهویژه پدر و مادر برایش انجام میدهند، باشد.

به این ترتیب، مادر باید به فرزندان خود کار و تلاش پدر را برای برآورده کردن نیازهای خانواده بیان کند تا او بداند خدماتی که دریافت میکند، بدون زحمت نیست.

کمک به دیگران

به کودکانمان کارهایی که میتوانند برای دیگران انجام دهند را یاد بدهیم، زیرا آنها قدرت زیادی در نشان دادن نگرانی و محبت خود به دیگران دارند و خیلی سریع با انجام این کارها میتوانند آنها را یاد بگیرند.

مثلا میتوانیم به او توضیح بدهیم که شرایط اقتصادی مردم با هم متفاوت است و کودکانی هستند که حداقل امکانات رفاهی را ندارند، بنابراین ما میتوانیم به آنها کمک کنیم.

برای نمونه، گاهی اوقات از فرزندمان بخواهیم لباسها یا اسباببازیهایش را که بدون استفاده است، در اختیار کودکانی بگذارد که به آن نیاز دارند.

بنابراین در طول مدتی که به فرزند خود مهارتها و اصول اخلاقی را آموزش میدهیم به او بیاموزیم که کمک به دیگران هم یکی از اصول مهم اخلاقی است که باید در تمام طول زندگی رعایت کند.

اجرای نمایش

اگر متوجه شدیم فرزندمان به حد کافی روحیه قدرشناسی ندارد، با انجام بازیهای مختلف، قدردانی را به او بیاموزیم.

برای مثال، به همراه او نمایشی را اجرا کنیم که در آن زحمات یکی از شخصیتها مورد توجه و قدردانی قرار میگیرد یا نادیده گرفته میشود.

در هر دو حالت به احساس فردی که آن کار مثبت را انجام داده اشاره کنیم یا برخی از کارهای غیرمتعارف را انجام بدهیم.

برای مثال، هر از گاهی به جای استفاده از خودروی شخصی در مسافتهای کوتاه پیادهروی یا از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنیم، چون این کار باعث میشود فرزندمان قدر داشتههای خود را بداند.

همچنین باید به او یاد بدهیم که قدردان افرادی که حقوقش را رعایت میکنند نیز باشد. برای مثال، به او بگوییم که آنچه در خانواده به عنوان حق تحصیل، بازی و حق انتخاب لباس، کفش و ... دارد.

اگر چه این حقوق جزو حقوق واقعی او محسوب میشوند، اما باید بداند افرادی در اجتماع هستند که از همین حقوق اولیه نیز بیبهرهاند. این آموزشها به او کمک میکند در آینده حقوق دیگران را رعایت کند.

قدرشناسی را به کودکان نشان دهیم

آیا میدانید بچههای کوچک ما چگونه کلماتی مثل متشکرم، ممنونم، لطف کردید و خیلی از واژههای مشابه را یاد میگیرند؟!

آنها کلمات را میشنوند و سپس تقلید میکنند و اگر ما به عنوان یک پدر و مادر آگاه آن کلمات را به کار نبریم، آن را یاد نمیگیرند.

بنابراین اگر فرزند ما به گفتن کلمه متشکرم و... عادت ندارد، شاید این مقطعی در سن او باشد یا شاید این الگویی است که شما شکل دادهاید.

همچنین باید بیاموزد، وقتی کسی در حقش خوبی میکند هر چند کوچک و ناچیز، از او قدردانی کند. آن وقت کودک در سنین نوجوانی و جوانی قدرشناس و با ادب پرورش خواهد یافت.

شکرگزاری را آموزش دهیم

از همین دوران به کودکان بیاموزیم، هر روز برای تمام چیزهایی که دارند از خدای مهربان تشکر کنند. این سپاسگزاری باید هر روز در زندگی آنها تکرار شود.

مثلا از فرزندمان بخواهیم بعد از خوردن هر وعده غذا از خداوند مهربان به خاطر این همه نعمت که در اختیار ما قرار داده، تشکر کند.

البته این نکته مهم است که ابتدا باید خودمان اینگونه رفتار کنیم و وقتی کودک ببیند والدینش بعد از خوردن هر وعده غذا از خداوند تشکر میکنند.

او هم همین کار را تکرار میکند یا مثلا وقتی بیمار میشود به او بگوییم که بیماری به انسانها ارزش سلامتی را نشان میدهد و ما باید شکرگزار سلامتی خویش باشیم و از خداوند مهربان به خاطر دادن این نعمت بزرگ تشکر کنیم.

همچنین باید کودک دلبندمان را به دل طبیعت ببریم، زیرا او باید قدر نعمت تابش خورشید، وزش باد، وجود ابر، آمدن باران و برف، درختان و گلها و نیز قدر حیوانات چه اهلی و چه وحشی را بداند و همیشه شکرگزار خداوند مهربان به خاطر نعمتهایش باشد.

و در پایان ما میتوانیم با این روشهای ساده اما مهم، نهال حقشناسی، سپاسگزاری و قدردانی از دیگران را در وجود فرزندانمان پرورش دهیم.

تا این صفات خوب در وجود آنها تقویت شود و به صورت یک عادت خوب و اخلاق پسندیده، ملکه گفتار و رفتارش شود.